Art. 16 od 1 stycznia 2027 - dwie drogi do pracy opiekuna w żłobku

Od 1 stycznia 2027 r. art. 16 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 dostaje nowe brzmienie w całości - nie poprawkę, tylko nowy tekst. Zmienia się liczba dróg do zawodu, liczba godzin i to, co liczy się jako doświadczenie. Poniżej przepis rozłożony na części, bez interpretacji.

Najważniejsze w skrócie

• Są dwie drogi: przez wykształcenie kierunkowe albo przez szkolenie czy doświadczenie.
• Szkolenie z pierwszej pomocy, odbyte nie wcześniej niż 2 lata przed zatrudnieniem, obowiązuje KAŻDEGO - także pielęgniarkę i nauczycielkę przedszkola.
• Droga przez wykształcenie dokłada 80 godzin praktyk zawodowych i 30 godzin szkolenia ze standardów opieki, których dziś nie ma.
• Droga druga to 310-godzinne szkolenie wstępne albo 3 lata doświadczenia w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna plus 30 godzin standardów.
• Kurs 280-godzinny i 80-godzinny kurs uzupełniający znikają z art. 16. Nie zostają w innej postaci - po prostu przestają w nim występować.

Warunek wspólny: pierwsza pomoc

Nowy przepis zaczyna się od zdania, które obejmuje wszystkich bez wyjątku: opiekunem może być osoba, która odbyła nie wcześniej niż 2 lata przed podjęciem zatrudnienia jako opiekun szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy - a dopiero potem spełnia jeden z dwóch zestawów warunków.

Dziś ten wymóg dotyczy wyłącznie osób wchodzących do zawodu „drugą drogą" (art. 16 ust. 2 w obecnym brzmieniu). Pielęgniarka, położna, opiekunka dziecięca czy nauczycielka wychowania przedszkolnego są z niego dzisiaj zwolnione. Od 2027 r. nie są.

Droga pierwsza: wykształcenie plus praktyki

Ta droga obejmuje osoby, które ukończyły:

• studia na kierunku pielęgniarstwo, położnictwo albo pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna; studia w zakresie pedagogiki przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola i klas I-III szkoły podstawowej; albo studia podyplomowe przygotowujące do tego zawodu,
• studia na dowolnym kierunku, których program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem,
• szkołę policealną na kierunku opiekunka dziecięca.

I tu jest zmiana, o której mówi się najmniej. Każda z tych osób musi dodatkowo, przed podjęciem zatrudnienia, odbyć:

• 80-godzinne szkolenie w formie praktyk zawodowych pod kierunkiem opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym albo dziennego opiekuna - w zakresie pracy z dziećmi oraz współpracy personelu z rodzicami,
• 30-godzinne szkolenie z zakresu standardów opieki określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 6c.

Uwaga na zbieżność liczb: dzisiejsze „80 godzin" to kurs uzupełniający, czyli zajęcia aktualizujące wiedzę. Nowe „80 godzin" to praktyki zawodowe w placówce, pod kierunkiem doświadczonego opiekuna. To dwie różne rzeczy pod tą samą liczbą.

Praktyki mogą się odbywać w żłobkach i klubach dziecięcych działających nieprzerwanie co najmniej rok, pod kierunkiem osoby z co najmniej 3-letnim doświadczeniem w pracy z dziećmi do lat 3, albo w punktach opieki dziennej pod kierunkiem dziennego opiekuna z takim samym stażem.

Droga druga: szkolenie 310 godzin albo doświadczenie

Dla osób z wykształceniem średnim, średnim branżowym, zasadniczym zawodowym albo zasadniczym branżowym (to rozszerzenie wobec dzisiejszego stanu, gdzie wymienione jest tylko średnie) ustawa przewiduje dwa warianty:

• 310-godzinne szkolenie wstępne odbyte przed zatrudnieniem, albo
• co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3 w żłobku, klubie dziecięcym lub jako dzienny opiekun, razem z 30-godzinnym szkoleniem ze standardów opieki.

Szkolenie wstępne dzieli się na trzy etapy: teoretyczny, szkoleniowy i praktyk zawodowych. Podział godzin (według projektu rozporządzenia: 90 + 140 + 80) nie stoi w ustawie, tylko w akcie wykonawczym, którego na dziś nie ma.

Co zniknęło

Porównanie starego i nowego tekstu pokazuje trzy rzeczy, które po prostu przestają istnieć w art. 16:

• kurs 280-godzinny (dziś art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. b) - zastąpiony szkoleniem 310-godzinnym,
• roczne doświadczenie jako samodzielna podstawa - dziś wystarczy rok pracy z dziećmi do lat 3, od 2027 trzeba trzech lat i tylko w wymienionych miejscach,
• 80-godzinny kurs uzupełniający w celu uaktualnienia i uzupełnienia wiedzy, razem z zasadą, że trzeba go odbyć po ponad półrocznej przerwie w pracy z dziećmi do lat 3 (dziś art. 16 ust. 3). Wyrażenie to nie występuje w ustawie zmieniającej ani razu.

Porównanie

A co z osobami już pracującymi

Art. 33 ust. 3 ustawy zmieniającej: opiekunowie zatrudnieni w żłobku lub klubie dziecięcym przed 1 stycznia 2027 r., którzy nie spełniają nowych wymagań, mogą pracować najdłużej do 31 grudnia 2028 r. - chyba że odbędą 30-godzinne szkolenie ze standardów opieki. Analogiczne przepisy dotyczą dyrektorów żłobków, osób kierujących klubem dziecięcym i dziennych opiekunów.

Warunkiem jest zatrudnienie przed tą datą, nie sam ukończony kurs. Pisaliśmy o tym szerzej we wpisie Protest opiekunek żłobkowych - co naprawdę zmienia się od 1 stycznia 2027, a o samym szkoleniu ze standardów - na stronie 30-godzinnego szkolenia ze standardów opieki.

Co z tego wynika praktycznie

Do końca 2026 r. obowiązuje dotychczasowy art. 16, a kurs 280-godzinny realizowany za zgodą ministerstwa daje kwalifikacje opiekuna - zobacz kurs opiekuna w żłobku 280 h. Zanim się na niego zapiszesz, przeczytaj nowe brzmienie art. 16 i sprawdź, która droga będzie dotyczyła Ciebie po 1 stycznia 2027 r., zwłaszcza jeśli nie planujesz podjąć pracy jeszcze w tym roku.

Stan prawny na 5 listopada 2026 r. Cytaty i liczby pochodzą z tekstu ustawy z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 1123) i z tekstu jednolitego ustawy żłobkowej (Dz.U. 2025 poz. 798), nie z omówień. Rozporządzenia wykonawczego określającego programy nowych szkoleń na dziś nie ma - gdy się ukaże, poprawimy ten wpis.